Cechy probiercze


 Jeśli spotkacie odznakę ze znakami jak na zamieszczonym zdjęciu, będzie oznaczało to, że w metalu znajduje się domieszka srebra o wadze minimum 7,78 grama. Czystość srebra sprawdzano już we wczesnym średniowieczu, ale wprowadzenie cech probierczych nastąpiło w 1478 roku. Wybijanie cech na przedmiotach srebrnych (lub rewersach odznak) gwarantowało autentyczność przedmiotu. Warto wiedzieć, że przetrwało niewiele przedmiotów wyprodukowanych przed końcem XVII wieku, ponieważ wiele z nich została przetopiona na monety w latach 1649-1660. Na szczęście nie dotyczy to odznak piłkarskich.


Znaki urzędów probierczych.

Na odznakach znajdujemy najczęściej trzy podstawowe cechy probiercze. Pierwsza to cecha miasta, w którym dany przedmiot został wykonany (ang. town mark). Druga oznacza próbę srebra, czyli stopień zawartości srebra w stopie (ang. standard mark). Srebro nigdy nie występuje w czystej postaci gdyż jest metalem miękkim i konieczne jest dodawanie innych pierwiastków (głównie miedzi), w celu wzmocnienia go. Trzecia cecha probiercza to litera (ang. date letter), szczególnie cenna, ponieważ dzięki niej wprawny kolekcjoner starych przedmiotów ma szansę określić wiek przedmiotu. Stosowano litery arabskie i gotyckie, zmianom ulegał także kształt tarczy. Na antykach mogą pojawiać się czasami jeszcze dwa znaki – oznaczające opłacenie podatku lub upamiętniające jakieś ważne wydarzenie z życia rodziny królewskiej.

Warto podkreślić, że cechy probiercze wybijano nie tylko w innych miastach angielskich, ale także w pozostałych częściach Wielkiej Brytanii oraz innych państwach europejskich. Na zdjęciu powyżej znajdują się symbole czterech istniejących urzędów probierczych. Głowa lamparta symbolizuje Londyn (do 1835 r w koronie), kotwica – Birmingham, róża Yorkshire – Sheffield, a zamek – urząd w Edynburgu.

The Hallmarking Act z 1973 r. wprowadził konieczność oznaczania cechą probierczą wyrobów ze złota, srebra i platyny. W 2009 r. do tej grupy dołączył inny cenny pierwiastek – pallad.


Cecha probiercza na rewersie odznaki z pracowni Vaughtons & Sons.

Aby przybliżyć cechy probiercze czytającym ten artykuł, zamieszczam ich dokładne zdjęcie. Pierwszy znak oznacza, że odznaka została wykonana w Birmingham, gdyż kotwica jest symbolem właśnie tego miasta od 1773 roku, kiedy to powstał tam Urząd Probierczy. Druki znak, przedstawiający kroczącego lwa przedstawia próbę srebra zwaną sterling. Oznacza to, że stop zawiera 92,5% srebra. Trzeci znak symbolizuje wiek. Styl liter oraz ich kształt zmieniano po każdym 20-letnim cyklu (niektórych liter alfabetu nie stosowano). Poniżej znajduje się sygnatura firmy Vaughtons and Sons.


Jak wcześniej wspomniano cechy probiercze spotykamy na innych metalach szlachetnych. Prezentuję zdjęcie cechy pochodzącej ze złotego medalu o próbie 375, który powstał w zakładzie grawerskim Vaughtons & Sons w Birmingham. Medal wybito w 1926 roku.